اخبار > همبودی اعتیاد با دیگر نابسامانی های روانی

مدیر گروه روانپزشکی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی ، از وجود " همبودی اعتیاد " (Comorbidity ) با دیگر نابسامانی های روانی در میان افرادی که به علت وابستگی به مواد افیونی ، کوکائین ، و الکل در جستجوی درمان هستند، سخن گفت.

  به گزارش خبرنگار وبدای دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، دکتر" فربد فدایی " با ارائه مقاله خود تحت عنوان " همبودی اعتیاد با دیگر نابسامانی های روانی " در کنگره دانش اعتیاد ، افزود: " همبودی " ، رویداد همزمان دو یا بیشتر از نابسامانی روانی در یک بیمار است .

   وی براساس بررسی انجام شده در مركز روانپزشكي رازي در مورد رابطه سوء مصرف حشيش و اسكيزوفرنيا ، گفت : 24 درصد بيماران سابقه مصرف حشيش در 12 ماه گذشته داشتند (32 درصد مردان و 16 درصد زنان) و رابطه مصرف حشيش با فزوني نشانه هاي مثبت (توهمات بينايي، توهمات شنوايي تفسيري، هذيانهاي گزند، هذيانهاي گناه، هذيانهاي مذهبي، هذيانهاي تحت كنترل) نسبت به گروه كنترل از نظر آماري معني دار است.

   دکتر فدایی همچنین طبق پژوهش دیگری در سال 1385 که در مرکز روانپزشکی رازی در مورد رابطه تشخيص هاي محورهاي I، II و III بين يكصد بيمار مرد ( 51 درصد بيماران سابقه مصرف مواد در يكسال گذشته داشتند) انجام شده است، اظهارداشت: شايعترين تشخيص هاي محور I: اسكيزوفرنيا 46 درصد، دوقطبي نوع I 25 درصد، نابساماني افسردگي عمده 12 درصد، نابساماني اسكيزوافكتيو 8 درصد، روانپريشي ناشي از مصرف مواد 3 درصد، نابساماني هذياني 2 درصد، نابساماني خلقي ناشي از سوء مصرف مواد 1 درصد، ...

  وی شايعترين تشخيص هاي محور II: بدون تشخيص را 73 درصد، نابساماني شخصيتي (به طور عمده ضداجتماعي و مرزي) 18 درصد، ناتواني هوشي 8 درصد، نابساماني شخصيتي و ناتواني هوشي توأم را یک درصد عنوان کرد.

   وی شايعترين تشخيص هاي محور III  را شامل " بدون تشخيص 70 درصد و 30 درصد باقيمانده بيماريهاي معمولي داخلي + جراحات ناشي از ضرب و جرح و اقدام به خودكشي " نام برد و افزود: ميزان اعتياد به مواد در بيماران بستري در مركز روانپزشكي رازي ( به طور عمده انواع روانپريشي و نابسامانيهاي عمده خلقي) 24 درصد، یعنی چهل و هشت برابر كل جمعيت است (0/5 درصد). رابطه معني دار آماري بين تشخيص هاي محورهاي سه گانه به دست نيامد.

   دکتر فدایی همچنین گفت: در بررسي ديگري روي 152 بيمار مبتلا به اسكيزوفرنيا در مركز روانپزشكي رازي جهت يافتن ارتباط اين تشخيص با سوء مصرف و اعتياد به مواد و ارتكاب جرائم كيفري نتايج زير به دست آمد: طيف سني بيماران 18 تا 65 سال، دفعات بستري از 1 تا 30 بار، سابقه تمام عمر مصرف مواد مخدر 32/9 درصد. سابقه ارتكاب جرايم كيفري 31 درصد، 58 درصد بيماران معتاد اعتياد چندگانه داشتند. بيشترين اعتياد چندگانه مصرف توأم ترياك و حشيش بود ، 62 درصد بيماران با سابقه سوء مصرف و اعتياد به مواد، سابقه ارتكاب جرائم كيفري داشتند، 7/15 بيماران بدون سابقه سوء مصرف و اعتياد به مواد، سابقه ارتكاب جرائم كيفري داشتند.

   بگفته وی، رابطه بين سابقه مصرف و اعتياد به مواد با ارتكاب جرائم كيفري در حد چهار در هزار معني دار است.

   دکتر فدایی افزود: گرچه احتمال بیشتری دارد که سوء مصرف كنندگان و معتادان به مواد كه در عين حال مسائل روانپزشكي ديگري هم دارند ، به دنبال درمان باشند ، اما نبايد تصور كرد آنانكه در طلب درمان نيستند،  فارغ از همبوديهاي روانپزشكي هستند.

   وی اظهارداشت: اين معتادان ممكن است از حمايتهاي اجتماعي برخوردار باشند كه آنان را قادر مي كند تأثير مصرف مواد را بر زندگي خود انكار كنند.

مدیرگروه روانپزشکی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی ادامه داد: دو بررسي بزرگ همه گيرشناسي نشان داده است که در ميان نمونه هاي معرف جمعيت كساني كه معيارهاي تشخيصي سوء مصرف و وابستگي به مواد را دارند (با حذف وابستگي به تنباكو) ، احتمال خيلي بيشتري وجود دارد که معيارهاي تشخيصي ديگر نابسامانيهاي رواني را داشته باشند.

بگفته دکتر فدایی، در بررسي NCS ، 51 درصد از كساني كه معيارهاي نابساماني اعتيادي را در طول عمر داشتند، دستكم يك تشخيص نابساماني رواني ديگر را هم دريافت كردند.در بررسي ECA اين ميزان 38 درصد بود.

وی افزود: شايعترين تشخيص اضافي به ترتيب عبارتست از: الف. در مردان : 1)      سوء مصرف يا وابستگي به الكل 2)      نابساماني شخصيتي ضد اجتماعي 3)      نابساماني هاي فوبيك 4)      افسردگي عمده  و   ب. در زنان:  1)      نابسامانيهاي فوبيك 2)      افسردگي عمده  3)      افسرده خويي

   وی ادامه داد: تقريباً هر تشخيص روانپزشكي در كساني كه معيارهاي وابستگي به مواد را داشتند، با افزايش چشمگيری بالاتر بوده است.

" زنان و مردان دچار سوء مصرف يا وابستگي به مواد در معرض خطر بالاتري از اسكيزوفرنيا هستند. و احتمال همبودي براي نابساماني سوء مصرف يا وابستگي به مواد افيوني يا كوكايين بالاتر از مبتلايان به سوء مصرف حشيش است. ضمن آنکه میزان همبودی ، در میان زندانیان ، بالاتر از کل جمعیت است."

   به گفته دکتر فدایی ، 92 درصد از زندانيان دچار اسكيزوفرنيا، 90 درصد از زندانيان دچار نابساماني شخصيتي ضد اجتماعي و 89 درصد از زندانيان دچار نابسامانيهاي دوقطبي هستند.

   وی در عین حال گفت که بين افرادي با نابسامانيهاي رواني كه در جستجوي درمان در مراكز تخصصي روانپزشكي هستند، 20 درصد تشخيص نابساماني سوء مصرف مواد را نيز دارند.

وی افزود: در برخي موارد رابطه علتي بين مصرف ماده و برخي نابسامانيهاي روانپزشكي وجود دارد: مصرف مواد بويژه الكل مي تواند باعث افزايش خطر افسردگي عمده شود، كوكايين احتمال نابسامانيهاي پانيك را مي افزايد، حشيش، كوكايين، و آمفتامين مي تواند نشانه هاي اسكيزوفرنيا را تشديد يا آشكار كند.

وی تاکید کرد: برخي نابسامانيهاي روانپزشكي (ازجمله نابساماني خلقي و نابساماني شخصيت ضد اجتماعي) اغلب مقدم بر مصرف مواد هستند و آنها را مي توان به عنوان عوامل خطر يا پيش بيني كننده هاي سوء مصرف و وابستگي به مواد در نظر گرفت ، به ويژه در" نابساماني سلوك   Conduct disorder  و رفتار ضد اجتماعي در بزرگسالان "، احتمال بروز وابستگي به مواد در صورت وجود نابساماني سلوك بدون رفتار ضد اجتماعي در بزرگسالان، پنج برابر است.

دکتر فدایی افزود: در صورتي كه رفتار ضد اجتماعي در بزرگسالان يا نابساماني سلوك و رفتار ضد اجتماعي هر دو وجود داشته باشد، اين ميزان 10 تا 14 برابر مي شود. و همچنین بررسی ها نشان می دهند که در كساني با نابساماني اعتيادي دوازده ماهه ،  24/5 درصد نابساماني خلقي هم داشتند ،  35/6 درصد يك نابساماني اضطرابي هم داشتند و در صورت نابساماني سلوك يا رفتار ضد اجتماعي در بزرگسالان در طول عمر ميزان نابساماني مصرف مواد در طول عمر تا 82 درصد افزايش مي يابد.

وی همچنین اظهارداشت: افرادي كه همزمان يك نابساماني خلقي و يك نابساماني اعتيادي را دارند معمولاً گزارش مي دهند كه افسردگي زودتر از مصرف مواد آغاز شده است. و احتمال دارد هر دو نابساماني مرتبط با نوعي عامل مشترك سوم باشند، همچنانكه براي اعتياد به نيكوتين و افسردگي چنين امري مورد اشاره قرار گرفته است.

وی براساس نتایج  يك بررسي راجع به ژنتيك الكليسم گفت كه بيش از دوبرابر (2/3 درصد) احتمال دارد كه در الكلي ها نسبت به گروه كنترل (يك درصد) با اختلال دوقطبي روبرو شويم. و نابساماني پانيك و فوبياي اجتماعي نيز به ميزان چشمگير در الكلي ها بيش از گروه كنترل بود. و نكته جالب آن است كه در همين گروه نابساماني خلقي مستقل [از الكل] كمتر از گروه كنترل بود (14 درصد در برابر 17/1 درصد).

این روانپزشک تاکید کرد که بسياري از مبتلايان به مسائل مرتبط با مواد، بدون درمان رسمي بهبود مي يابند. براي كسانيكه در جستجوي كمك يا پند هستند، بويژه بيماراني با نابسامانيهايي با شدت كمتر، مداخلات بالنسبه كوتاه اغلب به اندازه درمان شديدتر مؤثر است.

وی افزود: از آنجا كه اين مداخلات كوتاه مدت سبب دگرگوني در محيط، عوض كردن دگرگونيهاي ناشي از مواد در مغز، يا فراهم آوردن مهارتهاي نو نمي شوند، بنابراين دگرگوني در انگيزش بيمار (دگرگوني شناختي) به بهترين وجه مي تواند تأثير آنها را بر رفتار مصرف مواد تبيين كند. و براي افرادي كه به صورتهاي فوق موفق نمي شوند يا وابستگي آنان شديدتر است، به نظر مي رسد روشهاي مداخله گوناگوني مفيد باشد.

به عقیده دکتر فدایی، بهترين برنامه هاي درماني روش ها و نظام هاي ويژه را براي پاسخگويي به نيازهاي بيمار مفروض پس از يك ارزيابي دقيق، تركيب مي كنند.

وی درباره روشهای درمانی گفت: انواع روشهاي درماني كه افراد حرفه اي درمانگر ارزشمند يا اساسي تلقي مي كنند به صورت عميق تحت تأثير رويكرد فلسفي است. براي نمونه بسياري از درمانگراني كه به مدل بيماري در مورد وابستگي به مواد گرايش دارند، كاستن از انكار، پذيرش بيماري، نياز براي ترك همه عمر، تعهد به بازگيري، و پيوستگي به AA را مهم ترين عناصر مداخله مي بينند.

بگفته وی، بررسيهاي كنترل شده فراوان در طول سالهاي زياد نشان داده است كه به وسيله تجويز تحت نظارت آگونيست هاي افيوني خوراكي (متادون يا LAAM) يا آگونيست هاي نسبي (بوپرنورفين) مي توان مصرف مواد افيوني غيرقانوني (هرويين) را به ميزان چشمگير كاهش داد.

وی همچنین درباره درمان همبودی گفت: درمان بيماران دچار بيماري شديد رواني (به طور عمده نابسامانيهاي اسكيزوفرنيا و اسكيزوافكتيو) كه در ضمن وابسته به مواد هم هستند، مشكلاتي را به درمانگر تحميل مي كند.

مدیرگروه روانپزشکی دانشگاه علوم بهزیستی افزود: عموماً درمان يكپارچه كه در آن كاركنان يكساني مي توانند هم نابساماني روانپزشكي و هم وابستگي را درمان كنند، مؤثرتر از درمان موازي (يك برنامه بهداشت رواني و يك برنامه اختصاصي اعتياد به صورت همزمان مراقبت فراهم مي آورند) يا درمان نوبتي (درمان كردن اعتياد يا نابساماني رواني در ابتداء، و سپس روبرو شدن با وضعيت همبود) است.

وی تصریح کرد: درمان اغلب يك هزينه ارزشمند اجتماعي است. براي نمونه، درمان مصرف كنندگان ضداجتماعي داروهاي غيرقانوني در جايگاههاي سرپايي مي تواند كاهش در رفتار ضداجتماعي و در ميزانهاي انتقال HIV ايجاد كند كه خيلي بيشتر از هزينه ظاهري مفيد است. درمان در يك زندان مي تواند كاهش مطلوبي در هزينه هاي پس از آزادي زنداني در ارتباط با مصرف مواد و دستگيري دوباره به وجود بياورد.

دکتر فدایی اظهارداشت: برغم چنين شواهدي، مسائلي از نظر تداوم حمايت عامه براي درمان وابستگي به مواد هم در بخش دولتي و هم در بخش خصوصي وجود دارد. و گزارشهاي باليني متعدد، بر این نکته دلالت دارد که مصرف كنندگان كوكايين كه نابسامانيهاي دوقطبي هم دارند عموماً ليتيوم تجويزي را مصرف نمي كنند.

  وی افزود: در بيماراني كه در جستجوي درمان به علت وابستگي به كوكايين هستند، عموماً نشانه هاي افسردگي ملاحظه مي شود. ومنطقي ترين سير عبارتست از درمان افسردگي چشمگير با داروهاي ضدافسردگي تنها درصورتيكه افسردگي پس از قطع مصرف ماده ادامه يابد.

  دکتر فدایی همچنین خاطرنشان کرد، اجماع رو به فزوني وجود دارد كه درمان موازي در برنامه هاي مجزا براي سوء مصرف / وابستگي به ماده و اسكيزوفرنيا تأثيري كمتر از درمان در يك برنامه جامع يكپارچه دارد كه با هر دو اختلال همزمان مقابله مي كند و تدبير موردي جامع كه براي بيماران دسترسي به خدمات اجتماعي را فراهم مي سازد، درمان بيماراني با اسكيزوفرنيا را كه دچار سوء مصرف كوكايين هم هستند، در همان بيمارستان روزانه همچون ديگر بيماران ممكن مي سازد.

  وی توصیه کرد: براي تحقق اين امر برخي مقررات سنتي در مورد سوء مصرف مواد و حضور ناكامل ممكن است نيازمند انعطاف بيشتر باشد.

   دکتر فدایی در پایان افزود: گاهي مصرف كوكايين يا داروهاي محرك ممكن است نماينده كوششي از سوي بيمار براي تخفيف نشانه هاي منفي، افسردگي، يا عوارض جانبي عوامل ضد روانپريشي باشد که با توجه به این موضوع ، ممکن است بتوان به وسيله استفاده از عوامل ضدروانپريشي نوين تر كه عوارض جانبي بيرون هرمي معدودتري دارند ، مقابله كرد. گرچه به نظر مي رسد برخي از اين عوامل سطوح پلاسمايي كوكايين را مي افزايند.

تمام //

تهیه و تنظیم خبر: نعیمی پور